وسوسه مىنامند ، از آن روى كه به حديث نفس شباهت دارد ، و گفتند كه شيطان بدان سبب وسواس ناميده شده كه / 468 صاحب وسوسه است ، امّا « خنّاس » مشتق از خنوس است كه به معنى پنهان شدن است ، و از آن است گفتهء خداى تعالى : فَلا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ كه مقصود از آن ستارگان است زيرا كه پس از آشكار بودن پنهان مىشوند ، و شايد معنى خنوس آمد و شد ميان دو حالت آشكار و پنهان بودن باشد ، يا ميان پيش رفتن و پس رفتن ، و لذا بعضى معنى آن را باز گشتن دانسته‌اند . بنا بر اين شيطان از آن نظر خنّاس ناميده شده كه پيوسته در حال آمد و رفت است و هر چه رانده شود باز بر مىگردد ، و چون به ياد خدا افتى مىرود و با غافل ماندن از ياد خدا باز مىگردد ، و به همين سبب از ابن عباس در تفسير آيه دو وجه روايت شده است : يكى اين كه با وسوسه از هدايت باز مىگردد ، و ديگر اين كه با وسوسه از يقين بيرون مىرود . [ 5 ] و شيطان القاءات گمراه كنندهء خود را به قلب آدمى مىريزد كه مركز عزم و تصميم گرفتن است : « الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ - كه در سينه‌ها ( و قلبهاى ) مردمان وسوسه و ايجاد ترديد مىكند . » هيچ كس نيست ، كه اگر پيوسته به خدا متمسك نباشد ، شيطان وسوسه‌هاى خود را به او القا نكند . [ 6 ] و وسواس از جن است و ذريهء ابليس كه خدا او را لعنت كرد و از خود راند ، و ابليس بر خود گرفت كه فرزندان آدم را از راه راست خدا منحرف و گمراه كند ، و گاه اغوا كننده ممكن است از آدميزادگانى بوده باشد كه ابليس آنان را گمراه كرده است : « مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ - از پريان و آدميان . » از ابو ذر - رضى اللَّه عنه - روايت شده است كه به مردى گفت : آيا از شياطين بشرى به خدا پناه برده‌اى ؟ و او گفت : آيا در آدميزادگان هم شياطينى وجود دارد ؟ و ابو ذر گفت : آرى ، بنا بر اين گفتهء خداى تعالى : / 469 وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ